Paddenhoek campus UGent

De laatste jaren is het landschap van de UGent danig veranderd. Heel wat gebouwen worden gerestaureerd en vernieuwd, met de nadruk op duurzaamheid in de brede zin. Ook de Paddenhoek maakt deel uit van die vernieuwingsslag. B2Ai renoveert het universitair talencentrum en de Faculteit Rechten & Criminologie. De bestaande gebouwen, waaronder de iconische filmzaal Plateau, worden omgevormd tot een energieneutraal complex met de focus op het hergebruik van bestaande structuren en materialen. Daarnaast wordt het binnenplein heraangelegd en komt er een nieuwe toevoeging, gebaseerd op een houten CLT-structuur die de CO₂-uitstoot tot een minimum beperkt. Het resultaat is een innovatieve, moderne campus met een, groene buitenruimte, geflankeerd door twee circulair opgevatte bouwblokken die een nieuw elan geven aan de site en maximaal in interactie gaan met de historische context en het stedelijk weefsel.

Uitnodigende groene campus
De Paddenhoek ligt in het centrum van Gent, op een van de oudste nederzettingen van de stad, tussen de Kouter en Kalandeberg. Stedenbouwkundig integreert de site zich in een aaneenschakeling van buitenkamers die zijn verweven met de historische bouwblokken langs de Volderstraat, Korte Meer en Universiteitsstraat. De Paddenhoek zelf bestaat uit een smalle doorsteek met daarachter een dichtgeslibd binnenplein met fietsenstalling, geflankeerd door onder andere de filmzaal Plateau. Historisch gezien een plek met grandeur, waar vandaag echter nog weinig van te merken is. Het binnenplein heeft geen ruimtelijke kwaliteit en de verharding is niet klimaatbestendig. Een eerste doelstelling in dit project is daarom de harde fietsenstalling te transformeren tot een doorwaadbare stedelijke ruimte waar rust en ontspanning centraal staan. Het rigide binnenplein wordt onthard en vergroend, het portaal duidelijker en uitnodigender gedefinieerd zodat het geheel zich volledig openstelt naar de omgeving.

Circulair bouwen op bestaande structuur
De ambitie van dit project is zo duurzaam en circulair mogelijk te bouwen binnen de strenge budgettaire contouren van de openbare instelling. De impact op milieu en klimaat voor zowel korte als lange termijn dient minimaal te zijn. Na structurele studies is beslist de bestaande bebouwing langs de Paddenhoek te renoveren en zoveel mogelijk oorspronkelijke structuren en materialen te hergebruiken. Omdat de bestaande achterbouw met filmzaal de Plateau voor veel inkijkproblemen zorgt en over heel wat blinde gevels beschikt, wordt een nieuwe smalle vleugel gebouwd rug aan rug met de vleugel van het oude college, tussen de gebouwen aan de Paddenhoek en de Universiteitsstraat. Zo ontstaat er een open en luchtig bouwblok dat tegelijk de nieuwe link vormt tussen de twee straten.

Als draagstructuur voor de nieuwbouw is gekozen voor een massief houten CLT-structuur die licht is van gewicht, snel gebouwd kan worden en zorgt voor een sterke reductie van de CO₂-uitstoot. Bovendien heeft die aanpak door haar lichtheid ook minder bouwtechnische impact op de historische omgeving. De verdere inrichting en afwerking van het complex gebeuren volgens het principe ‘ruwbouw is afbouw’. Het warme karakter van het hout is zo direct voelbaar in het interieur. Daarnaast zijn afwerkingsmaterialen als gipskarton, pleister en verf onnodig. Alle hout dat gebruikt wordt, wordt gewonnen uit duurzaam beheerde naaldbossen en draagt het FSC-label.

“De ambitie van dit project is zo duurzaam en circulair mogelijk te bouwen binnen de strenge budgettaire contouren van de openbare instelling.”

Kevin D’hondt, Partner – B2Ai

Robuuste materialen
De eenheid tussen de bestaande en nieuwe gebouwdelen is een belangrijk aandachtspunt in het ontwerp van de gevels. Zowel aan de straat- als binnenzijde is gebruikgemaakt van een plint in beton en bleke parementsteen: robuuste en duurzame materialen die organisch passen in de stedelijke omgeving. Daarnaast zijn in het gevelontwerp ook factoren als daglichttoetreding, oververhitting, uitzicht, privacy en toekomstige aanpasbaarheid bepalend. De verschillende en afwisselende maatvoering van de bestaande structuur bepaalt ook die van de ramen.

Levendige plint
Bijzondere aandacht gaat uit naar de schaal en geleding van de gebouwen De plint is het meest voelbaar en daarom opgevat als een bindend element dat verschillende vormen aanneemt. Aan de straatzijde opent ze zich naar de omgeving, op het binnenplein vervelt ze van luifel tot fietsenberging en zitbank. Door het specifieke profiel en de vorm van de straat zijn de gebouwen niet frontaal te lezen, maar krijg je ze pas stapsgewijs te zien. De bovenbouw is uniformer, maar krijgt extra articulatie en gelaagdheid door de dialoog van kroonlijsten, materiaalkeuzes en raambreedtes.

Samenvattend geeft de nieuwe schikking van de gebouwen in de Paddenhoek een nieuw elan aan het binnengebied en beide omsluitingen. Gesloten gevels worden maximaal opengemaakt, het harde binnenplein wordt een ontmoetingsplek voor studenten en passanten, de gelijkvloerse plint speelt in op de interactie van de gebouwen met haar specifieke historische context. Als centrale campus wordt de Paddenhoek zo een nieuwe hotspot centraal in de stad, die kennis en interactie stimuleert en open is voor iedereen, in tweeklank met de naastgelegen binnentuin van de faculteit en de overliggende school.