Duurzame sociale woonwijk Venning Kortrijk

De sociale huisvestingsmaatschappij Goedkope Woning uit Kortrijk kiest resoluut voor een nieuwe aanpak: voor leefbare wijken, gezondere woningen, voor minder energieverbruik en weinig onderhoudskosten. Met een ambitieus renovatieproject dong ze in 2009 mee naar de belangrijke Europese Concertosubsidies voor energiezuinig bouwen. Het project werd uit de vele internationale inzendingen uitverkoren. De Europese Concertoprojecten leggen de nadruk op energiezuinig en toekomstgericht bouwen. Het project in Kortrijk werd ingediend samen met een Deens project in Høje Taastrup en een project in Birstonas in Litouwen, onder de naam Eco-Life. Partners in Eco-Life zijn naast Goedkope Woning ook de architecten van BURO II & ARCHI + I de Universiteit van Gent, Eco-power, evr-Architecten, e-ster en de stad Kortrijk.

CO2-neutrale wijk en voorbeeldproject voor Vlaanderen
De wijk Venning wordt een CO2-neutrale wijk, waarin bijzonder veel aandacht wordt geschonken aan het besparen van energie, aan een verantwoord materiaalgebruik, aan een groene omgeving en een hechte sociale cohesie. Er wordt extra geïnvesteerd in PV-panelen op de daken en de wijk krijgt een eigen warmtenetwerk dat werkt op biomassa (houtschilfers).

Een architectuur en omgevingsaanleg die uitnodigt tot sociaal contact
De eerste fase omvat 70 appartementen en 12 kangoeroewoningen, opgedeeld in 6 gelijkvloerse appartementen aangepast voor rolstoelgebruikers en 6 duplexwoningen op de verdieping. De meeste appartementen beschikken over 2 slaapkamers, maar er zijn ook voldoende één-slaapkamerappartementen. Er werd niet gekozen voor één groot monoliet gebouw, maar het geheel werd opgesplitst in 4 gebouwen die los van elkaar zijn ingeplant en die onderling met elkaar verbonden zijn via een (half) ondergrondse gemeenschappelijke garage, die rechtstreeks toegang geeft tot alle liften. Alle gebouwen zijn georiënteerd naar de zon voor een optimale energieverwering en alle appartementen zijn ondiep voor een maximaal gebruik van daglicht.

Elk appartement heeft zijn eigen voordeur op een open gaanderij. De gaanderij heeft de functie van straat, naar analogie met de overige straten in de wijk. Iedere gaanderij geeft slechts toegang tot een beperkt aantal voordeuren, zodat de nabije, echte buren steeds beperkt blijven tot maximum een tiental. Dit is vooral voor oudere bewoners belangrijk, omdat dit de kans kleiner maakt dat ze zich verloren voelen in een te grote groep. De circulatie verloopt dus grotendeels buiten en overdekt. Op die wijze blijft het vroegere straateffect (met buren, sociale contacten, passage…) bestaan en worden onveilige gangen vermeden. De inkomhallen zijn bovengronds met elkaar verbonden via een veilig wandelpad, dat ook door bezoekers kan gebruikt worden. Iedere hall krijgt een eigen specifieke indeling en kleur, aangebracht met een ecologische lazuurverf.

Op het gelijkvloers (of half verheven) worden de grondgebonden appartementen voorzien van een kleine tuin (in tegenstelling tot wat gebruikelijk is in appartementen, worden huisdieren hier toegelaten); op de verdieping beschikt elk appartement over een ruim zuid gericht terras. Tussen de gebouwen wordt een intense collectieve groene buitenruimte voorzien, aangeplant met boomgaarden.

Kwaliteitsmonitor
Vooraf werd aan evr-Architecten de opdracht gegeven een duurzaamheidsmonitor op te maken, als meetinstrument voor de te behalen kwaliteit. De monitor vormt een degelijk kader om zowel de zwakke punten in een bestaande wijk in kaart te brengen, als om de ambitieuze doelstellingen bij renovatie of nieuwbouw vast te leggen. Hij houdt rekening met de juiste inplanting, mobiliteits- en milieufactoren, met de natuurlijke omgeving, met water en energie, met grondstoffen en afval, met veiligheid en gezondheid, met leefbaarheid en toegankelijkheid, met onderhouds- en beheerskosten. Al deze aandachtspunten en basiskwaliteiten worden verwerkt in een geïntegreerd ontwerpproces. Deze monitor zal dienen om het volledige patrimonium van Goedkope Woning (huidige en toekomstige) op een meetbaar hoogwaardig peil te brengen in de komende jaren.