Egied Van Broeckhovenschool Brussel gerealiseerd

In de multiculturele wijk rond het Weststation in Sint-Jans-Molenbeek opende de Egied Van Broeckhovenschool in de bottelarij van de voormalige brouwerij Vandenheuvel. De gloednieuwe Jezuïetenschool nestelt zich in de wijk en biedt innovatief Nederlandstalig secundair onderwijs aan, toegespitst op de domeinen STEM en Maatschappij en Welzijn. Op kruissnelheid zullen 860 leerlingen er les volgen in het ASO-, BSO- én TSO-onderwijs.

Met dit circulaire renovatie- en nieuwbouwproject geven de architecten van B2Ai vorm aan de ambities van de school, waar duurzaamheid, slimme infrastructuur en verbinding met de buurt centraal staan. De bouw van het project werd gerealiseerd binnen de DBFM-procedure van de Vlaamse Regering en is daarmee ook de eerste van een 40-tal scholenbouwprojecten die afgewerkt en in gebruik genomen is.

De school die mensen bindt
De vraag naar Nederlandstalig onderwijs is groot in Brussel. Vlaanderen investeert al jaren fors in extra plaatsen. In een stad als Brussel waar ruimte beperkt is en veel schoolgebouwen verouderd zijn, is deze uitdaging des te groter. Het project kwam er in opdracht van de vzw Ignatius Scholen in Beweging.

Als locatie werd gekozen voor de voormalige brouwerij Vandenheuvel, aan het Weststation in Sint-Jans-Molenbeek. Met het verdwijnen van de brouwerij kwam een belangrijke economische motor van de wijk tot stilstand. De reconversie tot gloednieuwe secundaire school vormt een krachtige nieuwe impuls voor zowel de buurt als de omgeving.

Brede open school
Een school is meer dan een gebouw. De Egied Van Broeckhovenschool wil geen eiland zijn en stelt zich open voor de buurt. De nieuwe sporthal wordt naast het bestaande gebouw geplaatst zodat deze zichtbaar is vanaf de straat. Half ondergronds gelegen, wekt de sporthal de nieuwsgierigheid van voorbijgangers en gaat zo de interactie met de buurt aan. De beperkte ruimte heeft het team gedwongen om innovatief te denken.

Zo werd de speelplaats over verschillende verdiepingen verspreid. Bovenop de sporthal ligt een grote buitenspeelplaats afgescheiden door bogen waartussen vangnetten voor de ballen zijn opgespannen. Faciliteiten zoals de sportvelden en fitnessruimte zijn na schooltijd beschikbaar voor sportclubs en buurtinitiatieven. Zo zijn er partnerschappen aangegaan met non-profitorganisaties zoals D’Broej, de Brussels Boxing Academy, de Molenbeek Rebels, Debateville, Jeugd & Muziek etc.

Innovatieve pedagogische visie
De Egied van Broeckhovenschool profileert zich als een open en verbindend project dat elke jongere maximale ontwikkelingskansen biedt. Niet zonder betekenis werd een citaat van de stichter van de Jezuïten, Ignatius van Loyola, verwerkt in de betonnen kolom bij het binnenkomen van de school. Er staat te lezen: “En todo amar y servir” wat betekent “in alles liefhebben en dienen”.

Als domeinschool met focus op STEM en op Maatschappij & Welzijn, biedt het de drie finaliteiten aan: doorstroom, dubbele finaliteit en arbeidsfinaliteit. Gradueel werkt de school toe naar een grotere autonomie van leerlingen. Terwijl men in de eerste en tweede graad kiest voor herkenbare klassen, in combinatie met projectmatig werken in de aansluitende projectruimte, verschuift de focus in de derde graad naar meer zelfsturing.

Net zoals het kind opgroeit in een steeds groter wordende context, komt het nu terecht in een meer gevarieerd leerlandschap waar verschillende soorten leerplekken te vinden zijn. De meer technische of beroepsgerichte studierichtingen kunnen terecht in werkplaatsen voor praktijkvakken (elektriciteit, elektromechanica en zorg). Die worden aangevuld met klaslokalen voor klassiekere instructie en een ruim auditorium voor 200 personen.

Daarnaast is er een open leerlandschap waar over verschillende niveaus in kleine of middelgrote groepen kan gewerkt worden. Dit wordt aangevuld met individuele studieplekken, in zogenaamde concentratieboxen. Ook aan rustige ruimtes werd gedacht: een zentuin en een stille ruimte zorgen voor rust en reflectie.

Duurzaam omgaan met industrieel erfgoed
Zoveel mogelijk van het bestaande industriële erfgoed werd behouden. De gevels met art-deco karakteristieken werden gereinigd en geïsoleerd om te voldoen aan hoge eisen rond energieprestatie. Het buitenschrijnwerk werd vervangen door nieuw aluminium buitenschrijnwerk. Met respect voor de industriële erfgoedwaarde werd gekozen voor een sterke verticale raamverdeling met slanke geprofileerde raamprofielen, die doen denken aan de oorspronkelijke stalen ramen. De groengrijze kleur ervan geeft de gevel een eigentijdse toets. Om het diepe gebouw zoveel mogelijk van natuurlijk daglicht te voorzien, werd er binnen het grid van betonnen balken en kolommen een patio toegevoegd.

Bij de toewijzing van de verschillende programma’s werd zoveel mogelijk rekening gehouden met de kwaliteiten van de bijzondere ruimtes. Zo werd in de oude bottelarijzaal met zijn hoge plafondhoogte en gebogen dak een open leerlandschap, ateliers en een auditorium ondergebracht. Ook binnen is het industriële karakter nog goed voelbaar. De betonnen structuur van de oude brouwerij is bijvoorbeeld gewoon zichtbaar gebleven. Oud en nieuw lopen naadloos in elkaar over. De interieurarchitecten van B2Ai combineerden speelse elementen zoals vloeren in okergele-grijze dambordpatronen met warme materialen zoals grenenhout.

Genereuze architectuur
Waardevolle gebouwen bleven bewaard en nieuwe gebouwen werden toegevoegd. Bijzondere elementen zoals het gebogen dak, de verticale geleding en de uitgesproken kroonlijst in het bestaande gebouw komen terug in de nieuwe delen. Verschillende opmerkelijke ruimtes maken de school bijzonder: de bottelarijzaal als open leerlandschap ingevuld met lage houten volumes;

de patio als semi-overdekte buitenruimte met trappen en licht reflecterende wanden; de half ondergrondse sporthal met zichtbare betonnen ribben in het plafond en houten lambrisering; de driedubbelhoge refter met daklichten en met hout beklede wanden. De generositeit naar de omgeving toe vertaalt zich in zitbanken die tussen de bakstenen kolommen in de voorgevel worden verwerkt, waarbij de buurt letterlijk uitgenodigd wordt om te rusten, te ontmoeten.

Circulair ontwerp
De keuze om het bestaande gebouw maximaal te hergebruiken was een eerste en belangrijke stap naar duurzaam bouwen (reuse). Net zoals het bestaande gebouw werden de nieuwe bouwdelen met een betonnen skeletstructuur opgetrokken. Een slim casco met hoge bouwlagen maakt het mogelijk op termijn binneninrichtingen te wijzigen met demonteerbare houten invulwanden. Er werd gebruik gemaakt van recuperatiematerialen; zo kregen heel wat vloertegels een tweede leven in de school. Nieuwe materialen werden geselecteerd op hun lange levensduur en onderhoudsvriendelijkheid, in lijn met de 30-jarige onderhoudsverplichting van het consortium.

Duurzame technieken
Ook op het vlak van energieverbruik scoort de Egied Van Broeckhovenschool hoge ogen. Het energieverbruik ligt maar liefst 30% lager dan de voorgeschreven EPB-reglementering voor nieuwe gebouwen. De doorgedreven isolatie van de buitenschil is één aspect, dat wordt aangevuld met efficiënte technieken. Op het dak liggen PV-panelen voor de productie van groene stroom. Daarnaast maakt het gebouw gebruik van een KWO-installatie met grondboringen voor koude-warmteopslag. Deze geothermische warmtepomp dekt 90% van de verwarmingsbehoeften en voorziet in de zomer ook passieve koeling. Op gebied van ventilatie is er gekozen voor een ventilatiesysteem D met warmterecuperatie, zodat leerlingen en leerkrachten het hele jaar door genieten van een aangenaam en gezond binnenklimaat.

De Egied Van Broeckhovenschool is het resultaat van een sterke en duurzame visie van de opdrachtgever, de verschillende partners van het bouwteam en de stad. Samen hebben ze alle registers opengetrokken om een school te creëren die volledig is aangepast aan zijn context en leerlingen. Het is een open en brede school, gelokaliseerd op een plek waar de noden groot zijn.

Ligging
Pierre Van Humbeekstraat, Sint-Jans-Molenbeek

Status
Gerealiseerd

3D, Fotografie & video
Joris Bourgeois, Stijn Bollaert, Matthias Vanhoutteghem, Alheembouw & Jami Productions

Programma
Reconversie van bottelarij tot open school

Oppervlakte
13.000 m²

Opdrachtgever
vzw Ignatius Scholen in Beweging
Projectregisseur: PREO

Team
Consortium ABC 02 (Invesis / Alheembouw)
Architect: B2Ai
Interieurarchitect: B2Ai interior design
Landschapsarchitect: Stefaan Thiers
Stabiliteit & technieken: VK Architects & Engineers, part of Sweco
Aannemer: Alheembouw
Exploitatie & onderhoud: BAM FM

Over B2Ai

B2Ai is een multidisciplinair team van 140 architecten, ingenieurs, interieurarchitecten en stedenbouwkundigen in Brussel, Gent, Roeselare en Antwerpen die samen bouwen aan een duurzame samenleving met bijzondere aandacht voor mens en omgeving.

Onder het motto ‘you challenge, we rethink, together we create’, gaat het team telkens weer de uitdaging aan om meerwaarde te creëren voor mens, maatschappij, natuur en klimaat. In elk project, welke schaal dan ook, worden de sterktes en zwaktes van de context en het programma onderzocht en vertaald in krachtige concepten. Ze doen dit samen, vanuit een gedeelde passie, in open dialoog met overheden, specialisten, fabrikanten en onderzoekers. In participatie met gebruikers en buurtbewoners.

Het kantoor heeft expertise en referenties in (gezondheids)zorg-, sport- en cultuurcentra, scholen, kantoren, commerciële, residentiële, mixed-use, en stedenbouwkundige projecten in heel België en daarbuiten.

Perscontact

An De Dycker
Communication Manager
E an.dedycker@B2Ai.com
T +32 486 56 24 91

Bellevue 5
BE 9050 Gent
T +32 9 210 17 10

B2Ai Pers

Voorbehouden voor journalisten.
Ter ondersteuning van publicaties stelt B2Ai persteksten, beelden & tekeningen beschikbaar aan pers en media. Publicatie enkel toegelaten onder voorwaarden opgenomen in het persdossier en na goedkeuring door B2Ai. Gebruik voor andere doeleinden is niet toegelaten.